OGʻIR ATLETIKA BOʻYICHA OʻZBEKISTON MILLIY TERMA JAMOALARINI KOMPLEKS MUSOBAQALARGA TAYYORLASHNING ZAMONAVIY METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
Ключевые слова:
ogʻir atletika, milliy terma jamoa, kompleks musobaqalar, sport tayyorgarligi, mashgʻulot jarayoni, kuch tayyorgarligi, maxsus jismoniy tayyorgarlik, texnik tayyorgarlik, taktik tayyorgarlik, musobaqa oldi tayyorgarligi, sport formasi, yuklamalarni boshqarish, periodizatsiya, blokli periodizatsiya, tiklanish, vazn toifasi, tibbiy-pedagogik nazorat, sport natijadorligiАннотация
Mazkur maqolada ogʻir atletika boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoalarini Olimpiada oʻyinlari, jahon va Osiyo chempionatlari, Osiyo oʻyinlari kabi kompleks xalqaro musobaqalarga tayyorlashning metodologik asoslari tahlil qilingan. Zamonaviy ogʻir atletikada raqobatning keskin kuchayishi, mavsum davomida bir nechta choʻqqi natijaga chiqish zaruriyati va vazn toifalari boʻyicha tanlov qattiqligi milliy terma jamoa tayyorgarlik tizimini tubdan qayta koʻrib chiqishni taqozo etadi. Tadqiqotning maqsadi — jismoniy, texnik, taktik, psixologik va tibbiy-pedagogik nazorat komponentlarini yagona tizimga birlashtiruvchi, ilmiy asoslangan va amaliy jihatdan qoʻllash mumkin boʻlgan tayyorgarlik metodologiyasini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotda ilmiy-uslubiy adabiyotlarni tahlil qilish, normativ hujjatlarni oʻrganish, pedagogik kuzatuv, ekspert baholash va qiyosiy tahlil usullaridan foydalanildi. Natijada tayyorgarlikning besh bosqichli integral modeli — diagnostika, bazaviy tayyorgarlik, maxsus tayyorgarlik, musobaqa oldi optimallashtirish va musobaqa-tiklanish bosqichlaridan iborat uslubiy yondashuv taklif etildi. Model blokli va anʼanaviy periodizatsiya nazariyalarining afzalliklarini birlashtirib, sportchining individual profiliga moslashtirilgan yuklama boshqaruvini nazarda tutadi. Ishlab chiqilgan yondashuv Oʻzbekiston milliy terma jamoalari tayyorgarlik jarayonini rejalashtirishda, mashgʻulot yigʻinlarini tashkil etishda va musobaqa oldi davrni boshqarishda amaliy qoʻllanma sifatida foydalanish mumkinligi bilan ahamiyatlidir.
Библиографические ссылки
Bompa, T.O., Buzzichelli, C. (2021). Periodization of Strength Training for Sports (4th ed.). Champaign, IL: Human Kinetics.
Issurin, V.B. (2008). Block periodization versus traditional training theory: a review. Journal of Sports Medicine and Physical Fitness, 48(1), 65–75.
Issurin, V.B. (2010). New horizons for the methodology and physiology of training periodization. Sports Medicine, 40(3), 189–206. https://doi.org/10.2165/11319770-000000000-00000
Issurin, V.B. (2016). Benefits and limitations of block periodized training approaches to athletesʼ preparation: a review. Sports Medicine, 46(3), 329–338. https://doi.org/10.1007/s40279-015-0425-5
Stone, M.H., OʻBryant, H.S., Schilling, B.K., Johnson, R.L., Pierce, K.C., Haff, G.G., & Koch, A.J. (1999). Periodization: effects of manipulating volume and intensity. Part 2. Strength and Conditioning Journal, 21(3), 54–60.
Haff, G.G., Kraemer, W.J., OʻBryant, H., Pendlay, G., Plisk, S., & Stone, M.H. (2004). Roundtable discussion: periodization of training — Part 1. Strength and Conditioning Journal, 26(1), 50–69.
Bosquet, L., Montpetit, J., Arvisais, D., & Mujika, I. (2007). Effects of tapering on performance: a meta-analysis. Medicine and Science in Sports and Exercise, 39(8), 1358–1365. https://doi.org/10.1249/MSS.0b013e31806010e0
Siff, M.C., & Verkhoshansky, Y.V. (2009). Supertraining (6th ed.). Rome: Verkhoshansky SSTM.
