13 YOSHLI FUTBOLCHILARDA KOGNITIV QOBILIYAT, FUNKSIONAL ASIMMETRIYA VA PSIXOFIZIOLOGIK KO‘RSATKICHLARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI

Authors

  • O.X.Xasanov O.X.Xasanov Author

Keywords:

futbolchilarni saralash, kognitiv uslub, funksional asimmetriya, yurak ritmi variabelligi, psixofiziologik ko‘rsatkichlar, fazoviy idrok, Raven testi, tepping-test, sport psixologiyasi.

Abstract

Ushbu maqolada 13 yoshli futbolchilarda kognitiv uslub, funksional asimmetriya, intellektual faoliyat, fazoviy idrok, motor barqarorlik va yurak ritmi variabelligi ko‘rsatkichlarining o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilingan. Tadqiqotda futbolchilarni terma jamoalarga saralash jarayonida psixodiagnostik va psixofiziologik ko‘rsatkichlarning informativ ahamiyatini aniqlash maqsad qilingan. Tadqiqotda “Tashqi muhitga bog‘liqlik/tashqi muhitdan holilik”, Raven progressiv matritsalari, tepping-test, fazoviy qobiliyatlar, PVE testi, Lyusher metodikasi hamda yurak ritmi variabelligi ko‘rsatkichlaridan foydalanildi. Olingan natijalar yosh futbolchilarda kognitiv faoliyatning aniqlik va barqarorlik komponentlari yetarli darajada shakllanganligini, biroq tezkorlik, psixik faollik va funksional safarbarlik ko‘rsatkichlari individual farqlarga ega ekanligini ko‘rsatdi.

Author Biography

  • O.X.Xasanov O.X.Xasanov

    O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universiteti. Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent

References

1. Гаппаров З.Г. Оптимизация овладения спортсменами пространственно-временными способностями в сложнокоординационных видах спорта: диссертация доктора педагогических наук (DSc). – Чирчиқ, 2025. – С. 72–210.

2. Коробейников Г. В. Диагностика психофизиологических состояний спортсменов: Метод.пособие / Г. В. Коробейников, О. К. Дудник, Л. Д. Коняева и др. – К., 2008. – 64с.

3. Коробейников Г. В. Психофизиологическая организация деятельности человека [Текст]: Монография / Г. В. Коробейников. – Белая Церковь, 2008. – 138 с.

4. Korobeynikov, G., Imas, Y., Korobeynikova, L., Ludanov, K., Shatskykh, V., Tolkunova, I., ... & Mishchenko, V. (2021). Body Composition and Heart Rhythm Variability in Elite Wrestlers. Vol. 19 No. S2, 147.

5. Мищук Д. Н. Особенности психофизиологических состояний и устойчивости к стрессу у волейболистов разных возрастных групп / Д. Н. Мищук, Г. В. Коробейников, Л. Г Коробейникова // Stiintaculturiifizice – Chişinǎu: USEFS, 2012. − № 12/4. – C. 64−68.

6. Мищук Д. Н. Особенности психоэмоциональной устойчивости в игровых видах спорта (на примере волейбола)/Д. Н. Мищук// Stiintaculturiifizice – Chişinǎu: USEFS, 2012. − № 13/1. – C. 40−45.

7. Цимбалюк Ж. О. Влияние подвижности нервной системы на способности спортсмена / Ж. А. Цимбалюк //Педагогіка, психологія та медико−біологічніпроблемифізичного виховання і спорту. – Харків: ХДАДМ, 1998. − № 5. – С. 18−20.

8. Тишутин, Н. А. Психофизиологические характеристики футболистов различных игровых амплуа. Известия Тульского государственного университета. Физическая культура. Спорт, 2026 (4), 165-176.

9. Собчик Л. Н. Введение в психологию индивидуальности./Л. Н. Собчик. – М.: ИПП, 1997. − 480 с.

10. Серова Л. К. Психологические основы отбора в игровых видах спорта: Дис. ... док.психол. наук : 19.00.03 − Психология труда, инженерная психология, эргономика / Лидия Константиновна Серова. − Санкт−Петербург, 1999. − 275 c.

Published

2026-09-03

How to Cite

13 YOSHLI FUTBOLCHILARDA KOGNITIV QOBILIYAT, FUNKSIONAL ASIMMETRIYA VA PSIXOFIZIOLOGIK KO‘RSATKICHLARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI. (2026). Sports Scientific Research, 4(4), 54-62. https://www.jtsiti-journal.uz/index.php/sport/article/view/188