Vol. 4 No. 4 (2026): SPORTS SCIENTIFIC RESEARCH Scientific-Theoretical Journal
Jurnal olimlar, professor-o‘qituvchilar, doktorantlar, mustaqil izlanuvchilar, magistrantlar, murabbiylar, sport mutaxassislari va jismoniy tarbiya hamda sport yo‘nalishida tahsil olayotgan talabalar uchun mo‘ljallangan.“Scientific Research in Sport” is a scientific-theoretical journal specializing in the coverage of scientific research, modern scientific approaches, and theoretical and methodological developments in the field of sport. The journal publishes scientific articles on the theory of physical education and sport, sports training methodology, sports physiology, biomechanics, sports psychology, sports medicine, sports pedagogy, technical and tactical training of athletes, modern technologies in sport, and the preparation of high-performance athletes.
The main objective of the journal is to disseminate the results of scientific research in the field of sport to the wider scientific community, strengthen the connection between science and sports practice, and facilitate the implementation of modern scientific developments in sports practice.
The journal is intended for researchers, professors and teachers, doctoral students, independent researchers, master’s students, coaches, sports specialists, and students studying physical education and sport.
Articles
-
Research Article Open Access
СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ СПЕЦИФИКИ СОРЕВНОВАТЕЛЬНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КАК ФАКТОР ОПТИМИЗАЦИИ ПРЕДСОРЕВНОВАТЕЛЬНОЙ ПОДГОТОВКИ ВЗРОСЛЫХ СПОРТСМЕНОВ В ДЗЮДО И ГРЕКО-РИМСКОЙ БОРЬБЕ.
License: cc BY 4.0Keywords: греко-римская борьба, дзюдо, лактат, метаболический ацидоз, технико-тактический потенциал, надежность техники, соревновательная нагрузка.Abstract В статье представлен сравнительный анализ физиологических и педагогических показателей соревновательной деятельности борцов греко-римского стиля и дзюдоистов. Цель работы — выявить специфику физиологической реакции организма на соревновательную нагрузку и особенности реализации… -
Research Article Open Access
YOSH BADIIY GIMNASTIKACHILAR JISMONIY SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHDA YORDAMCHI VOSITALARDAN FOYDALANISH
License: cc BY 4.0Keywords: badiiy gimnastika, yosh gimnastikachilar, jismoniy sifatlar, yordamchi vositalar, egiluvchanlik, koordinatsiya, chidamlilik, kuch, sport tayyorgarligi, mashgʻulot jarayoni.Abstract Maqolada yosh badiiy gimnastikachilar jismoniy sifatlarini rivojlantirishda yordamchi vositalardan foydalanishning ilmiy-metodik ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot davomida qarshilik tasmalari, choʻzilish vositalari, trampolin, balans platformalari, yoga bloklari hamda massaj… -
Research Article Open Access
INTEGRATIV YONDASHUV ASOSIDA BOʻLAJAK JISMONIY TARBIYA MUTAXASSISLARINING FUNKSIONAL KOʻNIKMALARINI RIVOJLANTIRISH METODOLOGIYASI
License: cc BY 4.0Keywords: boʻlajak jismoniy tarbiya mutaxassisi, funksional koʻnikma, integrativ yondashuv, pedagogik integratsiya, kasbiy tayyorgarlik, fanlararo aloqa, pedagogik amaliyot, kasbiy kompetentlik, shaxsga yoʻnaltirilgan taʼlim, nazariya va amaliyot birligi.Abstract Mazkur maqolada boʻlajak jismoniy tarbiya mutaxassislarining funksional koʻnikmalarini rivojlantirishda integrativ yondashuvning metodologik imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda pedagogik integratsiya, fanlararo aloqadorlik, nazariya va amaliyot birligi, uzluksiz pedagogik… -
Research Article Open Access
BADIIY GIMNASTIKA TO‘GARAGIDA SHUG‘ULLANUVCHI QIZLARNINGHARAKAT TEXNIKASINI SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIASOSIDA BAHOLASH IMKONIYATLARI
License: cc BY 4.0Keywords: badiiy gimnastika, to‘garak mashg‘ulotlari, harakat texnikasi, sun’iy intellekt, video-tahlil, egiluvchanlik.Abstract Mazkur maqolada badiiy gimnastika to‘garagida shug‘ullanuvchi qizlarning harakat texnikasini shakllantirishda egiluvchanlik, gimnastik “most”, shpagat va tana markazini boshqarish ko‘rsatkichlarining ahamiyati tahlil qilindi. Tadqiqotda 15 nafar to‘garak qatnashchisining… -
Research Article Open Access
1-3 YOSHLI SEREBRAL FALAJ KASALLIGI BILAN YASHOVCHI BOLALARNING YIRIK MOTORIKASINI MAXSUS JISMONIY MASHQLAR ORQALO RIVOJLANTIRISH SAMARADORLIGI
License: cc BY 4.0Keywords: serebral falaj, yirik motorika, maxsus jismoniy mashqlar, jismoniy reabilitatsiya, GMFM, harakat faolligi, motor rivojlanish, erta yoshdagi bolalar.Abstract Ushbu maqolada 1–3 yoshli serebral falajli bolalarning yirik motorik funksiyalarini rivojlantirishda maxsus jismoniy mashqlar majmuasining samaradorligi tadqiq etilgan. Tadqiqot jarayonida bolalarning yosh va psixofiziologik xususiyatlarini inobatga olgan holda maxsus mashqlar… -
Research Article Open Access
POLO SPORTIDA SPORTCHI VA OT HARAKATLARI UYGʻUNLIGI TEXNIKASINI RIVOJLANTIRISH USLUBIYATI
License: cc BY 4.0Keywords: polo, ot sporti, sportchi-ot uygʻunligi, koordinatsion qobiliyat, chavandozlik texnikasi, biomexanik moslashuv, texnik-taktik tayyorgarlik, mashgʻulot uslubiyati.Abstract Ushbu maqolada polo sportida sportchi va ot harakatlari oʻrtasidagi uygʻunlik (koordinatsiya) texnikasini rivojlantirish muammosi ilmiy-uslubiy jihatdan tahlil qilingan. Polo chavandoz bilan otning birgalikda, oʻzaro moslashgan holda harakat qilishini talab etuvchi murakkab… -
Research Article Open Access
OLIY SPORT MAHORATI BOSQICHIDAGI SHAXMATCHILAR TAKTIK KREATIVLIGINI INDIVIDUAL PROFIL ASOSIDA DIAGNOSTIKA QILISH VA MASHGʻULOTLARNI INDIVIDUALLASHTIRISH
License: cc BY 4.0Keywords: shaxmat, taktik kreativlik, individual profil, brilliant yurish, diagnostika, oliy sport mahorati, individuallashtirish, qaror aniqligi, samaradorlik, monitoring.Abstract Maqolada oliy sport mahorati bosqichidagi shaxmatchilarning taktik kreativligini bir koʻrsatkich bilan emas, balki oʻzaro bogʻlangan diagnostik komponentlar majmui orqali baholash va olingan natijalarni individual mashgʻulot mazmuniga aylantirish muammosi koʻrib chiqilgan.… -
Research Article Open Access
UMUMTAL’IM MAKTAB O‘QUVCHILARINI JISMONIY RIVOJLANISHINING SHAKILLANISH DINAMIKASI.
License: cc BY 4.0Keywords: maktab o‘quvchilari, jismoniy rivojlanish, tajriba guruhi, nazorat guruhi, dinamikasi, yosh.Abstract Maqolada umumta’lim maktab o‘quvchilarini jismoniy rivojlanish darajalarini aniqlash, baholash hamda ularning o‘sish dinamikasini tahlil qilish masalalari o‘rganilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi — umumta’lim maktab o‘quvchilarini jismoniy rivojlanishining individual… -
Research Article Open Access
OʻQUV-MASHGʻULOT GURUHIDAGI BADMINTONCHILARNING TEZKORLIK VA CHAQQONLIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISH SAMARADORLIGI
License: cc BY 4.0Keywords: badminton, oʻquv-mashgʻulot guruhi, tezkorlik, chaqqonlik, argʻamchida sakrash, mokisimon yugurish, jismoniy tayyorgarlik..Abstract Ushbu maqolada oʻquv-mashgʻulot guruhidagi badmintonchilarning tezkorlik va chaqqonlik sifatlarini rivojlantirish samaradorligi oʻrganilgan. Tadqiqotda 24 nafar badmintonchi ishtirok etib, ular tajriba va nazorat guruhlariga ajratildi. Tadqiqot davomida sportchilarning… -
Research Article Open Access
IIV MALAKA OSHIRISH TINGLOVCHILARINING JISMONIY VA PSIXOFIZIOLOGIK TAYYORGARLIKNI INTEGRATSIYALASHGAN RIVOJLANTIRUVCHI “TOʻSIQLAR POLIGONI” TIZIMINI ISHLAB CHIQISH
License: cc BY 4.0Keywords: ichki ishlar organlari, malaka oshirish tinglovchilari, integratsiyalashgan tayyorgarlik, kasbiy kompetensiya, jismoniy yuklama, ruhiy barqarorlik, vaziyatni baholash, harakat aniqligi, individual yondashuv, xizmat qarori, pedagogik nazorat.Abstract Ushbu maqolada IIV Malaka oshirish instituti tinglovchilarini xizmat faoliyatiga tayyorlash samaradorligini oshirishga mo‘ljallangan integratsiyalashgan modelning tarkibiy tuzilishi va ishlash mexanizmi bayon etilgan. Taklif qilinayotgan model tinglovchilarning jismoniy… -
Research Article Open Access
BOLALARNING SPORT GIMNASTIKASIGA MOYILLIGINI ANIQLASH VA BASHORAT QILISH USULLARI
License: cc BY 4.0Keywords: sport gimnastikasi, dastlabki saralash, antropometrik koʻrsatkichlar, funksional-motor koʻrsatkichlar, gimnastikaga moyillik, bashorat modeli, regressiya tahlili, egiluvchanlik.Abstract Tadqiqotning maqsadi 6-8 yoshli bolalarni sport gimnastikasiga dastlabki saralashda ularning tana tuzilishi va jismoniy koʻrsatkichlari asosida gimnastikaga moyilligini baholash hamda oldindan aniqlashdan iborat. Tadqiqotda sport gimnastikasi bilan shugʻullanuvchi 72 nafar… -
Research Article Open Access
ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ КАК СИСТЕМООБРАЗУЮЩЕЕ ЯДРО СОЦИАЛЬНОГО ОРГАНИЗМА В АСПЕКТЕ ИЗОМОРФНОГО ПОДХОДА НА ПРИМЕРЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА
License: cc BY 4.0Keywords: деятельность, структурно-функциональная модель, управление, изоморфизм, негэнтропия.Abstract В статье анализируется проблема эволюционного преобразования социально-экономической системы современного общества в контексте системных законов. Согласно теоретическим положениям системологии, очередная фаза структурной перестройки любой функциональной системы начинается при… -
Research Article Open Access
MALAKALI BOKSCHILARNING TEXNIK-TAKTIK TAYYORGARLIGINI TAKOMILLASHTIRISH METODIKASI
License: cc BY 4.0Keywords: boks, malakali bokschi, texnik tayyorgarlik, taktik tayyorgarlik, texnik-taktik harakatlar, hujum, himoya, qarshi hujum, kombinatsiya, musobaqa faoliyati, pedagogik nazorat, individual tayyorgarlik.Abstract Mazkur maqolada malakali bokschilarning texnik-taktik tayyorgarligini takomillashtirishning zamonaviy ilmiy-metodik asoslari, mashgʻulot vositalari va pedagogik yondashuvlari tadqiq etilgan. Tadqiqotda boks musobaqa faoliyatining oʻziga xos xususiyatlari, texnik harakatlarning… -
Research Article Open Access
MAKTABGACHA 5–6 YOSHLI BOLALARNING HARAKAT FAOLLIGINI SOGʻLOMLASHTIRUVCHI MASHQLAR ORQALI RIVOJLANTIRISH USLUBIYATI
License: cc BY 4.0Keywords: maktabgacha yosh, 5–6 yoshli bolalar, harakat faolligi, sogʻlomlashtiruvchi mashqlar, MultiFit, “Sujok”, “Espander”, muvozanat, koordinatsiya, tezkorlik, yirik motorika.Abstract Mazkur maqolada maktabgacha taʼlim tashkilotlarida 5–6 yoshli bolalarning harakat faolligini sogʻlomlashtiruvchi mashqlar orqali rivojlantirish uslubiyati yoritilgan. Tadqiqotda “Sogʻlom bolajon” MultiFit uskunasi, “Sujok” toʻpi va “Espander” vositalaridan alohida va maqsadli… -
Research Article Open Access
PSIXOFIZIOLOGIK MEXANIZMLARNI SPORTCHILARNING MUSOBAQASAMARADORLIGIGA TA’SIRI
License: cc BY 4.0Keywords: sportchi, psixofiziologik mexanizm, sensor-motor reaksiya, diqqat barqarorligi, emotsional barqarorlik, stressga bardoshlilik, funksional holat.Abstract Mazkur maqolada sportchilarning musobaqa samaradorligiga ta’sir etuvchi psixofiziologik mexanizmlar ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Sport faoliyatida yuqori natijaga erishish nafaqat jismoniy, texnik va taktik tayyorgarlik, balki sportchining markaziy nerv… -
Research Article Open Access
NAYZA ULOQTIRUVCHILAR TEXNIK TAYYORGARLIGINI RAQAMLI VIDEOANALIZ VA SUNʼIY INTELLEKT VOSITALARI ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
License: cc BY 4.0Keywords: nayza uloqtirish, sunʼiy intellekt, videoanaliz, biomexanika, chiqish tezligi, markerless motion capture.Abstract Maqolada nayza uloqtiruvchilarning texnik tayyorgarligini raqamli videoanaliz va sunʼiy intellekt asosidagi markerlarsiz harakat tahlili vositalari yordamida takomillashtirish imkoniyatlari yoritilgan. London-2017 Jahon chempionati finalchilari biomexanik maʼlumotlari qayta… -
Research Article Open Access
PARA ARMRESTLINGCHILARNING MUSOBAQA FAOLIYATIDATEXNIK-TAKTIK TAYYORGARLIK SAMARADORLIGINI OSHIRISH
License: cc BY 4.0Keywords: para armrestling, texnik tayyorgarlik, taktik tayyorgarlik, musobaqa faoliyati, top roll, hook, press, video tahlil, funksional profil, adaptiv sport.Abstract Ushbu maqolada para armrestlingchilarning musobaqa faoliyatida texnik-taktik tayyorgarlik samaradorligini oshirishning ilmiy-uslubiy yoʻllari yoritilgan. Para armrestlingda texnik usulni tanlash sportchining kuch koʻrsatkichlari bilangina emas, balki funksional klass,… -
Research Article Open Access
ИНДИВИДУАЛИЗАЦИЯ ТЕХНИКО-ТАКТИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВКИ ВЫСОКОКВАЛИФИЦИРОВАННЫХ КРИКЕТИСТОВ НА ОСНОВЕ СИТУАЦИОННОГО МОДЕЛИРОВАНИЯ БЭТТИНГА
License: cc BY 4.0Keywords: kriket, beting, ko‘p yillik tayyorgarlik, individuallashtirish, taktik qaror, vaziyatli modellashtirish, model ma’lumotlari.Abstract Yuqori malakali kriketchilarning beting tayyorgarligini qaror va ijro xatolari asosida individuallashtirish metodikasi taklif etiladi. O‘n ikki haftalik dastur 20 yoshli erkaklardan iborat ikkita shartli guruhda modellashtirilgan, har birida 15 nafardan ishtirokchi.… -
Research Article Open Access
MALAKALI PARADZYUDOCHILARNING TEXNIK TAYYORGARLIGINI TAKOMILLASHTIRISHDA BLOKLI DASTURDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI
License: cc BY 4.0Keywords: paradzyudo, zaif ko‘ruvchi sportchilar, texnik tayyorgarlik, taktil aloqa, propriosepsiya, paralimpiya sporti.Abstract Maqolada malakali paradzyudochilarning texnik tayyorgarligini takomillashtirishga qaratilgan tadqiqot natijalari ishlab chiqilgan dastur samaradorligi ko‘rsatkichlari bayon etilgan. -
Research Article Open Access
OʻQUV MASHGʻULOT GURUHIDAGI UCH HATLAB SAKROVCHILARNING ZAMONAVIY DASTURLARDAN FOYDALANIB TEXNIK TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRISH USLUBIYATI
License: cc BY 4.0Keywords: uch hatlab sakrash, texnik tayyorgarlik, yengil atletika, zamonaviy dasturlar, raqamli texnologiyalar, videoanaliz, sport mashgʻuloti.Abstract Maqolada oʻquv-mashgʻulot guruhidagi uch hatlab sakrovchilarning texnik tayyorgarligini zamonaviy dasturlardan foydalanib rivojlantirish masalalari yoritilgan. Uch hatlab sakrash texnikasining asosiy bosqichlari tahlil qilinib, raqamli dasturlar yordamida texnik xatolarni… -
Research Article Open Access
СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКИЕ ДЕТЕРМИНАНТЫ ФИЗИЧЕСКОЙ АКТИВНОСТИ НАСЕЛЕНИЯ СРЕДНЕГО ВОЗРАСТА В КАЗАХСТАНЕ
License: cc BY 4.0Keywords: массовый спорт, средний возраст, физическая активность, социально-экономические факторы, региональная политика, качество жизни, спортивная инфраструктура, занятость, уровень дохода, Казахстан.Abstract В статье исследуются социально-экономические факторы, определяющие уровень физической активности населения среднего возраста (39-57 лет) в Республике Казахстан. На основе данных выборочного обследования «Качество жизни населения» Бюро национальной статистики провёл… -
Research Article Open Access
KURASHCHILAR TOMONIDAN QOʻLLANILADIGAN TEXNIK-TAKTIK HARAKATLARNI SIFATLI VA ISHONARLI DARAJADA BAJARISHGA YOʻNALTIRUVCHI MAXSUS MASHQLARDAN FOYDALANISH
License: cc BY 4.0Keywords: Oʻzini oʻzi massaj qilish, tiklanish, ish qobiliyati, massaj, jismoniy yuklama, sportchilarni tayyorlash.Abstract Kurashchilarga texnik-taktik harakatlarni sifatli bajarishga xalaqit beradigan muskul-tonusli asimmetriya holatini aniqlash asosida ishlab chiqilgan relaksatsiyaga yoʻnaltirilgan maxsus mashqlar majmuasidan foydalanish imkoniyati kengaytirilgan. -
Research Article Open Access
MALAKALI AYOL BOKSCHILARNI INDIVIDUAL XUSUSIYATLARINI HISOBGA OLGAN HOLDA TEXNIK-TAKTIK HARAKATLAR SAMARADORLIGINI OSHIRISH METODIKASI
License: cc BY 4.0Keywords: ayol bokschilar, texnik-taktik tayyorgarlik, individuallashtirish, sport tayyorgarligi, metodika, musobaqa faoliyati, samaradorlik.Abstract Mazkur ilmiy maqolada malakali ayol bokschilarning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda texnik-taktik harakatlar samaradorligini oshirish masalalari o‘rganilgan. Tadqiqot jarayonida ayol bokschilarning morfologik, jismoniy, funksional hamda psixologik ko‘rsatkichlari… -
Research Article Open Access
АРХИТЕКТУРА КИНЕСТЕТИЧЕСКОЙ ЧУВСТВИТЕЛЬНОСТИ В СТРУКТУРЕ БАЗОВОЙ ТЕХНИЧЕСКОЙ ПОДГОТОВКИ ЮНЫХ ФИГУРИСТОВ
License: cc BY 4.0Keywords: резерва в фигурном катании на коньках становится сегодня как никогда актуальным и требует особого внимания.Abstract Фигурное катание является одним из наиболее популярных видов спорта в Республике Беларусь, хотя его спортивные успехи на мировой арене пока нельзя назвать выдающимися. Для улучшения ситуации на государственном уровне предпринимаются системные меры: создана инфраструктура,… -
Research Article Open Access
SCIENTIFIC AND PEDAGOGICAL PRINCIPLES OF HEALTH-PROMOTING COMPLEX EXERCISES FOR DEVELOPING A HEALTHY LIFESTYLE IN WOMEN OF DIFFERENT AGE GROUPS.
License: cc BY 4.0Keywords: healthy lifestyle, health-enhancing exercises, women's physical activity, age characteristics, aerobics, Pilates, Nordic walking, body mass index (BMI), physical education pedagogy.Abstract This article investigates the scientific and pedagogical foundations of health-improving complex exercises in the formation of a healthy lifestyle among women of different age groups (18–60 years). According to research findings, regular physical activity, a balanced diet,… -
Research Article Open Access
BOSHLANGʻICH TAYYORGARLIK BOSQICHIDAGI ERKIN KURASHCHILARDA TEZLIK SIFATINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
License: cc BY 4.0Keywords: erkin kurash, boshlangʻich tayyorgarlik, tezlik, tezkorlik, reaksiya tezligi, maxsus mashqlar, yosh sportchilar.Abstract Maqolada 11–12 yoshli, boshlangʻich tayyorgarlik bosqichida shugʻullanuvchi erkin kurashchilarda tezlik sifatini rivojlantirishning mazmuni, vositalari va metodikasi yoritilgan. Mashqlar majmuasi ushbu yosh guruhiga moʻljallangan sport sinovlari koʻrsatkichlari -30 metrga va 60… -
Research Article Open Access
SELEKSIYA JARAYONINING ILMIY ASOSLARI VA RATSIONALYUKLAMA MOTIVOTSION BARQARORLIK ASOSLARI
License: cc BY 4.0Keywords: motivatsiya, morfofunksional asoslar, adaptatsion sindrom, oliy nerv faoliyati, neyroendokrin tizim, individual yondashuv, sport seleksiyasi.Abstract Ushbu maqolada sportchilarda motivatsiyani shakllantirishning morfofunksional va adaptatsion asoslari koʻrib chiqiladi. Maqolaning empirik bazasini Oʻzbekiston davlat sport akademiyasi huzuridagi ilmiy-tadqiqotlar instituti tomonidan respublikaning barcha olimpiya va… -
Research Article Open Access
KURASH TURLARI BILAN SHUGʻULLANUVCHILAR UCHUN ISHLAB CHIQILGAN TEXNIK-TAKTIK TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRUVCHI METODIKANI AMALIYOTDA QOʻLLANILISHI
License: cc BY 4.0Keywords: belbogʻli kurash, musobaqa, kiftlash, texnik usullar, malakali belbogʻli kurashchilar.Abstract Mazkur maqolada kurash turlari bo‘yicha musobaqalarda yuqori tezkorlik bilan bajariladigan texnik usullardan foydalanish samaradorligi va uning natijaviylikka taʼsiri tahlili yoritilgan. -
Research Article Open Access
TAEKVONDOCHILARNI KO‘P YILLIK SPORT TAYYORGARLIK TIZIMIDA MANEVR QOBILIYATLARINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
License: cc BY 4.0Keywords: texnik tayyorgarlik, jismoniy sifatlar, ko’p yillik tayyorgarlik, manevr qobiliyati, texnik-taktik tayyorgarlik, sport mahorati.Abstract Maqolada taekvondochilarni ko’p yillik tayyorlash jarayonida manevr qobiliyatlarini shakllantirish va takomillashtirish masalalari ilmiy-metodik jihatdan tahlil qilingan. Taekvondoda manevr harakatlarining texnik-taktik tayyorgarlikdagi o‘rni, ularni rivojlantirish… -
Research Article Open Access
YUQORI MALAKALI DZYUDOCHILARNING TEXNIK-TAKTIK TAYYORGARLIGINI OSHIRISH DASTURI
License: cc BY 4.0Keywords: dzyudo, texnik tayyorgarlik, taktik tayyorgarlik, texnik-taktik harakat, Nage-waza, Katame-waza, taktik tafakkur, videotahlil, musobaqa faoliyati.Abstract Maqolada yuqori malakali dzyudochilarning texnik-taktik tayyorgarligini oshirishga yoʻnaltirilgan dastur mazmuni yoritilgan. Dastur texnik harakatlarni takomillashtirish, bellashuv vaziyatini tahlil qilish, tezkor taktik qaror qabul qilish hamda hujum, himoya va qarshi hujum… -
Research Article Open Access
13 YOSHLI FUTBOLCHILARDA KOGNITIV QOBILIYAT, FUNKSIONAL ASIMMETRIYA VA PSIXOFIZIOLOGIK KO‘RSATKICHLARNING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI
License: cc BY 4.0Keywords: futbolchilarni saralash, kognitiv uslub, funksional asimmetriya, yurak ritmi variabelligi, psixofiziologik ko‘rsatkichlar, fazoviy idrok, Raven testi, tepping-test, sport psixologiyasi.Abstract Ushbu maqolada 13 yoshli futbolchilarda kognitiv uslub, funksional asimmetriya, intellektual faoliyat, fazoviy idrok, motor barqarorlik va yurak ritmi variabelligi ko‘rsatkichlarining o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilingan. Tadqiqotda futbolchilarni terma jamoalarga saralash… -
Research Article Open Access
ESHTISHDA NUQSONI BOR SHAXSLARNING SPORT TURLARIGA SARALASH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
License: cc BY 4.0Keywords: Eshitishda nuqsoni bor, yengil atletika, futzal, shaxmat, ijtimoiy rivojlanish, tahlil.Abstract Ushbu maqolada eshitishda nuqsoni bor shaxslarni sport turlariga saralash metodikasini takomillashtirish boʻyicha olib borilgan ishlar yoritilgan. Eshitishda nuqsoni bor shaxslarni yengil atletika, futzal, shaxmat sport turlari boʻyicha jismoniy tayyorgarlik, psixologik va… -
Research Article Open Access
СОЦИАЛЬНО-ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ СТРАТЕГИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ МАССОВОГО СПОРТА ДЛЯ НАСЕЛЕНИЯ СРЕДНЕГО ВОЗРАСТА
License: cc BY 4.0Keywords: массовый спорт; население среднего возраста; социально-педагогические основы; стратегическое развитие; двигательная активность; андрагогика; активное долголетие; Казахстан; Узбекистан; статистический анализ.Abstract В статье обоснованы социально-педагогические основы стратегического развития массового спорта для населения среднего возраста на материалах сравнительного анализа Республики Казахстан и Республики Узбекистан. Эмпирическую базу составили официальные данные Бюро национальной… -
Research Article Open Access
MALAKALI VOLEYBOLCHILARNING MUSOBAQAOLDI MAXSUS JISMONIY TAYYORGARLIGINI TAKOMILLASHTIRISHNING PEDAGOGIK SAMARADORLIGI
License: cc BY 4.0Keywords: malakali voleybolchi, musobaqaoldi tayyorgarlik, maxsus jismoniy tayyorgarlik, mezosikl, sakrovchanlik, tezkor-kuch, maxsus chidamkorlik, chaqqonlik, texnik samaradorlik.Abstract Maqolada malakali voleybolchilarning musobaqaoldi maxsus jismoniy tayyorgarligini takomillashtirishga qaratilgan 6 haftalik mezosikl metodikasining pedagogik samaradorligi yoritilgan. Pedagogik tajribaga 24 nafar malakali voleybolchi jalb qilinib, ular juftlab tenglashtirish… -
Research Article Open Access
1-3 YOSHLI SEREBRAL FALAJ KASALLIGI BILAN YASHOVCHI BOLALARNING YIRIK MOTORIKASINI MAXSUS JISMONIY MASHQLAR ORQALO RIVOJLANTIRISH SAMARADORLIGI
License: cc BY 4.0Keywords: serebral falaj, yirik motorika, maxsus jismoniy mashqlar, jismoniy reabilitatsiya, GMFM, harakat faolligi, motor rivojlanish, erta yoshdagi bolalar.Abstract Ushbu maqolada 1–3 yoshli serebral falajli bolalarning yirik motorik funksiyalarini rivojlantirishda maxsus jismoniy mashqlar majmuasining samaradorligi tadqiq etilgan. Tadqiqot jarayonida bolalarning yosh va psixofiziologik xususiyatlarini inobatga olgan holda maxsus mashqlar… -
Research Article Open Access
SH1 VA SH2 PARA-OʻQOTUVCHILARDA “ANIQ NISHON” INTEGRAL KORREKSION DASTURINING PEDAGOGIK SAMARADORLIGI
License: cc BY 4.0Keywords: para-oʻq otish, SH1, SH2, integral tayyorgarlik, SCATT, postural barqarorlik, individual korreksiya, “Aniq nishon”.Abstract Maqolada SH1 va SH2 sport klasslariga mansub para-oʻq otuvchilarda “Aniq nishon” integral korreksion dasturining pedagogik samaradorligi baholandi. Pedagogik tajribada 24 nafar sportchi ishtirok etdi: tajriba va nazorat guruhlarining har birida SH1 va SH2 klasslaridan 6… -
Research Article Open Access
YUQORI MALAKALI PROFESSIONAL BO‘KSCHILARNING YILLIK MASHG‘ULOTLARINI REJALASHTIRISH USULLARI
License: cc BY 4.0Keywords: professional boks, yuqori malakali bokschi, yillik mashg‘ulot, davrlashtirish, mashg‘ulot yuklamasi, mikrotsikl, mezotsikl, texnik-taktik tayyorgarlik, jismoniy tayyorgarlik, sparring, sport formasi, tiklanish.Abstract Mazkur maqolada yuqori malakali professional bokschilarning yillik mashg‘ulot jarayonini rejalashtirishning ilmiy-metodik asoslari yoritilgan. Professional boksda yuqori sport natijasiga erishish uchun jismoniy, texnik-taktik, funksional va psixologik tayyorgarlikni o‘zaro… -
Research Article Open Access
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA RIVOJLANISHDAGI KOORDINATSION BUZILISHLARNI KORREKSIYA QILISH: PEDAGOGIK TAJRIBA NATIJALARI
License: cc BY 4.0Keywords: DCD (rivojlanishdagi koordinatsion buzilish), MABC-2, elektron differensial intervensiya, maktabgacha yoshdagi bolalar, koordinatsion qobiliyatlar, ANCOVA, muvozanat, nozik motorika.Abstract Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi rivojlanishdagi koordinatsion buzilish (DCD)ga chalingan bolalarda elektron differensial intervensiya modelining samaradorligini eksperimental tekshirish natijalari taqdim etiladi. Xorazm viloyati Urganch shahrida 90 nafar 5-6 yoshli bola… -
Research Article Open Access
OLIY TAʼLIM MUASSASALARI TALABALARINI OMMAVIY SPORTFAOLIYATIGA JALB ETISHDA RAQAMLI MONITORINGTEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGI
License: cc BY 4.0Keywords: raqamli monitoring; kiyiladigan qurilmalar; Garmin; bioimpedans analizi; mobil ilova; talabalar; ommaviy sport; jismoniy faollik.Abstract Talabalarni ommaviy sportga jalb etishda jismoniy holatini obyektiv va uzluksiz nazorat qilish muhim ahamiyatga ega. Maqolada raqamli monitoring vositalari- kiyiladigan soatlar, bioimpedans analizatorlari va mobil ilovalarsamaradorligi adabiyotlar tahlili asosida oʻrganildi.… -
Research Article Open Access
BOSHLANGʻICH TAYYORGARLIK BOSQICHIDAGI ERKIN KURASHCHILARNI TEZKOR-KUCH QOBILYATLARINI RIVOJLANTIRUVCHI OʻYINLAR ASOSIDA TEXNIK TAYYORGARLIKNI TAKOMILLASHTIRISH
License: cc BY 4.0Keywords: erkin kurash, boshlangʻich tayyorgarlik bosqichi, texnik tayyorgarlik, tezkor-kuch qobiliyatlari, portlovchi kuch, harakatli oʻyinlar, maxsus jismoniy tayyorgarlik, harakat koordinatsiyasi, sport pedagogikasi, mashgʻulot jarayoni, texnik mahorat, harakat malakasi, oʻyin metodi, yosh sportchilar.Abstract Mazkur maqolada boshlangʻich tayyorgarlik bosqichidagi erkin kurashchilarni tayyorlash jarayonida tezkor-kuch qobiliyatlarini rivojlantiruvchi harakatli oʻyinlardan foydalanish orqali texnik tayyorgarlikni takomillashtirishning ilmiy-metodik asoslari tahlil qilingan. Sport… -
Research Article Open Access
THE IMPORTANCE OF BASIC ACROBATIC EXERCISES IN THE TECHNICAL PREPARATION OF GROUP ACROBATS
License: cc BY 4.0Keywords: sports acrobatics, group acrobatics, technical preparation, basic exercises, balance, coordination, strength, agility, spatial orientation, top acrobat, middle acrobat, base acrobat.Abstract This article highlights the importance of using basic acrobatic exercises in developing the technical preparedness of athletes engaged in group sports acrobatics. The performance of complex static and dynamic elements in group acrobatics requires athletes to possess… -
Research Article Open Access
5-7 YOSHLI GIMNASTIKACHILARDA JISMONIY SIFATLARNI SHAKLLANTIRISH USULLARI
License: cc BY 4.0Keywords: Gimnastika, usullar, uslublar, saralash, gimnastika, trener, tahlil, reja, dastur.Abstract Sport gimnastikasida sportchilarni tubdan shakllantirish va ularning jismoniy qobiliyatlarini maxsus mashqlar yoqdamida chuqurlashtirilgan usullar bilan shakllantirish uchun mukammal va puxta rejali dasturlardan foydalanish hozirgi zamon talabi desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Yosh… -
Research Article Open Access
GANDBOL HAKAMLARINING JISMONIY TAYYORGARLIGI VA HAKAMLIK SIFATI OʻRTASIDAGI BOGʻLIQLIK
License: cc BY 4.0Keywords: gandbol, hakam, jismoniy tayyorgarlik, hakamlik sifati, chidamlilik, tezkorlik, qaror qabul qilish, musobaqa faoliyati.Abstract Mazkur maqolada gandbol hakamlarining jismoniy tayyorgarligi va hakamlik faoliyati sifati oʻrtasidagi bogʻliqlik tahlil qilingan. Tadqiqot davomida hakamlarning tezkorlik, chidamlilik va harakat koordinatsiyasi koʻrsatkichlari hamda musobaqa jarayonidagi qaror qabul qilish… -
Research Article Open Access
OʻZBEK SPORT TERMINOLOGIYASIGA INGLIZ TILI OʻZLASHMALARINING TA’SIRI
License: cc BY 4.0Keywords: sport terminologiyasi, inglizcha oʻzlashmalar, sport diskursi, termin, lingvistik moslashuv, sport leksikasi, terminologik meʼyor.Abstract Ushbu maqolada zamonaviy oʻzbek sport terminologiyasining rivojlanishida ingliz tilidan oʻzlashgan terminlarning oʻrni va lingvistik xususiyatlari tadqiq etilgan. Globallashuv, xalqaro sport aloqalari, sport taʼlimi va raqamli kommunikatsiya jarayonlari natijasida oʻzbek sport… -
Research Article Open Access
U-15-17 YOSHLI OGʻIR ATLETIKACHILARNING MUSOBAQA-OLDI TAYYORGARLIK MASHGʻULOT REJALARINI TAKOMILLASHTIRISH
License: cc BY 4.0Keywords: qisqa vaqt ichida maksimal kuch hosil qilish, mushak tolalarini tezkor ishga solish, amortizatsiya va ochilish fazalari, shtangani yuqoriga tez harakatlantirish.Abstract Ushbu maqolada, U-15-17 yoshli ogʻir atletikachilarning musobaqalarda urinishlardan samarali foydalanishi, jarohatlarsiz gʻalabani taʼminlash hamda yuksak formasini bayon etish orqali sport natijalarini barqaror holatda namoyon etishini taʼminlash uchun mazkur yosh davrlarga… -
Research Article Open Access
FUTBOLDA TEZKOR TAKTIK FIKRLASH HARAKATLARINI O‘RGATISHNING ASOSIY TUSHUNCHALARI VA NAZARIY ASOSLARI
License: cc BY 4.0Keywords: Dribling, texnika, taktika, mashg‘ulot, bosim o'rnatish, tajriba, tezkor qaror, maydon, takomillashtirish, tiki-taka, jamoa, strategiya, metodika, ochiq zona, pozitsiya, hujum, himoya.Abstract Ushbu maqolada futbolchilarni dastlabki taktik harakatlarga o'rgatish uchun turli xil mashqlarni ishlab chiqish, ularning pozitsiyalariga mos ravishda aniq va samarali harakatlar qilishlariga yordam beradi. Quyida futbolchilarga dastlabki taktik ko'nikmalarni o'rgatish uchun… -
Research Article Open Access
YOSH GANDBOLCHILARNING SAKROVCHANLIGINI RIVOJLANTIRISH VOSITALARI VA USLUBLARI
License: cc BY 4.0Keywords: gandbol, sakrovchanlik, sakrash mashqlari, yosh sportchilar, vertikal sakrash, tezlik-kuch tayyorgarligi, matematik statistika.Abstract Ushbu ilmiy tadqiqotda 14-16 yoshli gandbolchilarning sakrovchanligini rivojlantirish maqsadida 8 haftalik kompleks mashgʻulot dasturining samaradorligi oʻrganildi. Dastur plyometrik (portlovchi kuchni rivojlantiruvchi) va kuch mashqlarini oʻz ichiga olgan. Tadqiqotdan oldin va… -
Research Article Open Access
BOKS SPORT TURI BILAN SHUGʻULLANUVCHILARNI MUVOZANAT SAQLASHDAGI MEXANIZMINI ANIQLASH USULLARI
License: cc BY 4.0Keywords: muvozanat saqlash, vestibulyar apparat, defitsit, asab tizimi, soddalik, hammaboplik, statik muvozanat, dinamik muvozanat, tik turganda.Abstract Mazkur maqolada yosh bokschilarning texnik-taktik harakatlari samaradorligi uning statokinetik barqarorligi va fazoviy yoʻnalishni aniq belgilash qobiliyatiga bevosita bogʻliqdir. Yosh bokschilarning organizmi shakllanish bosqichida ekanligini inobatga olgan holda, muvozanat… -
Research Article Open Access
Mini-futbolchilarning mashgʻulot yuklamalarini optimallashtirishga qaratilgan metodik dastur va uning mazmuniy-tashkiliy asoslari
License: cc BY 4.0Keywords: mini-futbol, mashgʻulot yuklamasi, optimallashtirish, metodik dastur, maxsus tayyorgarlik, texnik-taktik tayyorgarlik.Abstract Mazkur maqolada mini-futbolchilarning mashgʻulot yuklamalarini optimallashtirishga qaratilgan 12 haftalik metodik dasturning mazmuniy va tashkiliy asoslari yoritilgan. Dasturda yuklama hajmi va shiddati, takrorlashlar soni, dam olish oraligʻi hamda nazorat koʻrsatkichlarini… -
Research Article Open Access
YOSH BADIIY GIMNASTIKACHILARNING MAXSUS JISMONIY SIFATLARINI RIVOJLANTIRISHDA MASHG‘ULOTLARNING SAMARADORLIGI
License: cc BY 4.0Keywords: badiiy gimnastika, darsdan tashqari mashg'ulot, maxsus jismoniy sifatlar, moslashuvchanlik, koordinatsiya, yosh sportchilar, metodika.Abstract Tadqiqotning maqsadi 10–12 yoshli badiiy gimnastikachilarning darsdan tashqari mashg‘ulotlarida maxsus jismoniy sifatlarni rivojlantirishga qaratilgan 12 haftalik metodikaning samaradorligini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda 24 nafar gimnastikachi ishtirok etdi. Eksperimental… -
Research Article Open Access
UMUMIY OʻRTA TAʼLIM MAKTABLARIDA JISMONIY TARBIYA DARSLARINI USTUVOR YOʻNALISHDA TASHKIL QILISH
License: cc BY 4.0Keywords: jismoniy tarbiya, umumiy o‘rta ta’lim, o‘quvchilar, jismoniy tayyorgarlik, sport saralashi, sport turlari, harakatli o‘yinlar, aylanma mashg‘ulot, sport mashg‘ulotlari, sog‘lom turmush tarzi.Abstract Maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida jismoniy tarbiya darslarini ustuvor sport yo‘nalishlari asosida tashkil etish, o‘quvchilarning jismoniy tayyorgarligini rivojlantirish hamda sportga iqtidorli yoshlarni saralash masalalari yoritilgan. Tadqiqotda 15–17 yoshli… -
Research Article Open Access
OMMAVIY SPORT TADBIRLARINI TASHKIL ETISH VA BOSHQARISHDA SPORT MENEJMENTINING AHAMIYATI
License: cc BY 4.0Keywords: sport menejmenti, ommaviy sport tadbirlari, tashkiliy jarayon, boshqaruv, samaradorlik, monitoring, marketingAbstract Maqolada ommaviy sport tadbirlarini tashkil qilish va boshqarish jarayonida sport menejmentining vazifalari va taʼsirini ifodalash, tadbirlar samaradorligini belgilovchi boshqaruv omillari – rejalashtirish, resurslardan samarali foydalanish, ishtirokchilarni jalb qilish,… -
Research Article Open Access
AKADEMIK ESHKAK ESHISH SPORTIGA QIZLARNI TANA TUZULISHI (TANA TIPLARI) ANIQLASH ASOSIDA BOSQICHMA-BOSQICH SARALASH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
License: cc BY 4.0Keywords: eshkak eshish, sport seleksiyasi, somatotip, Heath–Carter metodikasi, qizlar, morfofunksional model, antropometrik ko‘rsatkichlar, O‘zbekiston.Abstract Ushbu maqolada akademik eshkak eshish sportiga qizlarni saralash uslubiyatini takomillashtirish masalalari ilmiy jihatdan ko‘rib chiqiladi. Maqola doirasida Heath–Carter somatotiplash metodikasiga asoslangan kompleks diagnostik tizim taklif etiladi, eshkak eshuvchi qizlarning… -
Research Article Open Access
IMKONIYATI CHEKLANGAN QIZLARDA ARAVACHALARDA BASKETBOL ORQALI DINAMIK MUVOZANAT VA TEXNIK MAHORATNI SHAKLLANTIRISH
License: cc BY 4.0Keywords: aravachalarda basketbol, imkoniyati cheklangan qizlar, dinamik muvozanat, texnik mahorat, adaptiv sport, koordinatsion qobiliyatlar, texnik-taktik tayyorgarlik, jismoniy faollik, inklyuziv ta’lim, sport pedagogikasi.Abstract Ushbu maqolada imkoniyati cheklangan qizlarda aravachalarda basketbol mashg‘ulotlari orqali dinamik muvozanat va texnik mahoratni rivojlantirish masalalari o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari maxsus mashqlar dasturi ishtirokchilarning muvozanatni saqlash, harakat koordinatsiyasi… -
Research Article Open Access
ЖИСМОНИЙ РИВОЖЛАНИШНИНГ ҲАР ХИЛ СОМАТИК ТУРЛАРИ ВА КЎРИНИШЛАРИДА 3-7 ЁШЛИ ҚИЗЛАРНИНГ МАХСУС МАШҚЛАРНИ БАЖАРИШЛАРИ ТАҲЛИЛИ
License: cc BY 4.0Keywords: соматика турлари, қомат, жисмоний фаоллик, тана бўғинлари, тезкор-куч, чаққонлик, ўзгариш коэффициенти, ривожланиш вариантлари, жисмоний тестлаш синовлари.Abstract Мазкур мақолада 3-7 ёшли қизларнинг жисмоний ривожланишидаги соматик кўринишлар ва бадиий гимнастика турлари таркибидаги машқларни бажаришининг умумий боғлиқлик ҳамда уни ўрганиш бўйича педагогик тажриба тадқиқотлари таҳлили ёритилган. -
Research Article Open Access
БИОМЕХАНИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ОПОРНО-ДВИГАТЕЛЬНОГО АППАРАТА ПРИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ ТЕХНИЧЕСКИХ ДЕЙСТВИЙ ДЗЮДОИСТОВ 17-18 ЛЕТ
License: cc BY 4.0Keywords: биомеханика, опорно-двигательный аппарат, дзюдо, кинематический анализ, технические действия, угловые параметры, 17-18 лет.Abstract В статье рассматриваются биомеханические характеристики опорно-двигательного аппарата дзюдоистов 17–18 лет при выполнении атакующих технических действий. На основе трёхмерного кинематического анализа (3D MA, SPORTS 360°) определены угловые параметры движений суставов… -
Research Article Open Access
PARALIMPIYA SPORTIDA MURABBIYNING KASBIY-AMALIY KOMPETENTLIGINI OSHIRISH MODELI
License: cc BY 4.0Keywords: paralimpiya sporti, kompetentlik modeli, adaptiv sport, murabbiy mahorati, nozologik bilimlar, psixologik reabilitatsiya, raqamli monitoring, refleksiv tahlil.Abstract Ushbu maqolada paralimpiya sportida murabbiyning kasbiy-amaliy kompetentligi modelining ilmiy jihatdan asoslanganligi bayon qilingan. Model to'rt asosiy blokdan - professional-maxsus, ijtimoiy-psixologik, texnologik-adaptiv va refleksiv-tahliliy - iborat bo'lib, har bir blok… -
Research Article Open Access
BELBOGʻLI KUARSHCHILARNI YILLIK TAYYORGARLIK DAVRDA ENERGETIK VA OZIQAVIY TAʼMINOTNI OPTIMALLASHTIRISH MODELI
License: cc BY 4.0Keywords: belbogʻli kurash, yuqori malakali sportchilar, ovqatlanish ratsioni, yillik tayyorgarlik, energiya sarfi, sport ovqatlanishiAbstract Mazkur tadqiqot yuqori malakali belbogʻli kurashchilarning yillik tayyorgarlik davrida ovqatlanish ratsionini ilmiy asosda tashkil etishga qaratilgan. Unda energiya ehtiyoji, ovqatlanishning mashgʻulot yuklamalari bilan uygʻunligi yoritilgan. Natijada ratsionni… -
Research Article Open Access
OGʻIR ATLETIKA BOʻYICHA OʻZBEKISTON MILLIY TERMA JAMOALARINI KOMPLEKS MUSOBAQALARGA TAYYORLASHNING ZAMONAVIY METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
License: cc BY 4.0Keywords: ogʻir atletika, milliy terma jamoa, kompleks musobaqalar, sport tayyorgarligi, mashgʻulot jarayoni, kuch tayyorgarligi, maxsus jismoniy tayyorgarlik, texnik tayyorgarlik, taktik tayyorgarlik, musobaqa oldi tayyorgarligi, sport formasi, yuklamalarni boshqarish, periodizatsiya, blokli periodizatsiya, tiklanish, vazn toifasi, tibbiy-pedagogik nazorat, sport natijadorligiAbstract Mazkur maqolada ogʻir atletika boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoalarini Olimpiada oʻyinlari, jahon va Osiyo chempionatlari, Osiyo oʻyinlari kabi kompleks xalqaro musobaqalarga tayyorlashning metodologik asoslari tahlil qilingan. Zamonaviy ogʻir atletikada raqobatning… -
Research Article Open Access
13-14 YOSHLI YOSH DZYUDOCHILARNI JISMONIY TAYYORGARLIGINI RIVOJLANTIRISH XUSUSIYATLARI.
License: cc BY 4.0Keywords: dzyudo, yosh dzyudochilar, jismoniy tayyorgarlik, pubertat davri, tezkor-kuch sifatlari, maxsus chidamlilik, mashg‘ulot yuklamasi, funksional holat.Abstract Ushbu maqolada 13-14 yoshli dzyudochilarning jismoniy tayyorgarlik darajasini oshirishning o‘ziga xos xususiyatlari va pedagogik-biologik qonuniyatlari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Mazkur yosh davri (pubertat bosqichi) organizmning jadal o‘sishi, tayanch-harakat tizimi va…